Zaman Esaslı Kiralama (Time Charter)
Time charter (zaman çarteri), bir teknenin belirli bir süre için kiralandığı, ancak armatörün kaptan ve mürettebat aracılığıyla zilyetliği ve kontrolü elinde tuttuğu sözleşmedir. Kiracı, sözleşme sınırları içinde teknenin ticari kullanımını yönlendirir; armatöre kira bedeli (hire) öderken yakıt (bunker), yükleme ve boşaltma gibi sefere bağlı giderleri de genellikle üstlenir.
Definition
Time charter verir kiracıya belirli süre için ticari kontrol hakkını
Time Charter Nedir?
Time charter (zaman çarteri), armatörün mürettebatlı bir yatı belirli bir süre için kiracıya sağladığı, ancak kaptan ve mürettebat aracılığıyla zilyetliği, seyir kontrolünü ve teknik kontrolü elinde tuttuğu sözleşmedir. Kiracı, üzerinde anlaşılan seyir bölgesi içinde yatın ticari kullanımını yönlendirir; ancak emniyet, seyir, hava durumuna ilişkin kararlar, mürettebat disiplini ve hukuka uygunluk konusunda sorumluluk kaptanda kalır. Lüks süperyat charterlerinin standart modeli budur. Misafir charter ücretini ve genellikle bir APA (Advance Provisioning Allowance; charter öncesi yatırılan avans provizyon fonu) tutarını öder; armatör ise denize elverişlilik, sertifikalar, sigorta, mürettebatın istihdamı, klas ve mevzuata uyumdan sorumlu olmaya devam eder. Bu nedenle time charter, ciddi bir denizcilik sözleşmesiyle desteklenen bir konukseverlik deneyimidir.
MYBA Charter Sözleşmesi
MYBA Charter Sözleşmesi (MYBA Charter Agreement), Akdeniz'de ve ötesinde yaygın olarak kullanılan standart süperyat time charter formudur. Charter süresini, teslim ve iade limanlarını, seyir bölgesini, charter ücretini, APA'yı, kullanılıyorsa güvence depozitosunu, iptal koşullarını, broker komisyonunu, tercih listesi (preference list) sürecini, mürettebatın sorumluluklarını, mücbir sebep ve uyuşmazlık hükümlerini düzenler. Ayrıca kaptanın emniyetsiz rota taleplerini reddetme ya da hava durumu, emniyet veya hukuki nedenlerle planları değiştirme yetkisini tanır. Armatörler açısından MYBA formunun gücü, genel ticari denizcilik dili yerine yerleşik süperyat uygulamasını yansıtmasıdır. Kiracılar açısından ise ödemeler, kumanya ikmali, misafir tercihleri ve charter sonrası hesap kapatma için tanıdık bir yapı oluşturur. Özel maddeler yaygındır; ancak temel emniyet ve uyum yükümlülüklerini zayıflatmamalıdır.
Charter Garanti Depozitosu
Charter garanti depozitosu, rezervasyonu güvence altına almak için genellikle sözleşme imzalanırken ödenir. Süperyat piyasasında bu tutar çoğu zaman charter ücretinin %50'si civarındadır; kalan bakiye ödeme takvimine göre misafirler tekneye binmeden önce ödenir. Depozito, armatöre takvimi bloke etme, rakip talepleri geri çevirme, yatı konumlandırma ve mürettebat ile tedarikçileri hazırlama güvencesi verir. Ayrıca broker aracılığıyla yürütülen işlemi, hiçbir zaman kesinleşmeyen gelişigüzel opsiyonlara karşı korur. Sözleşme; depozitonun hangi tarihten itibaren iade edilmez hâle geldiğini, kademeli iptal ölçeklerinin nasıl uygulanacağını ve armatörün yatı teslim edememesi durumunda ne olacağını belirtmelidir. Charter ücreti depozitosunu APA'dan, yerel vergilerden, teslim ücretlerinden ve hasara karşı alınan herhangi bir güvence depozitosundan da ayırmalıdır.
Brokerin Rolü ve Komisyon
Charter brokerleri işlemi kurgular, charter sözleşmesini (charter party) müzakere eder, tercih listelerini koordine eder, iletişimi yönetir ve sorunların uyuşmazlığa dönüşmeden çözülmesine yardımcı olur. Merkezi acente (central agent) charter pazarlaması ve müsaitlik konusunda yatı temsil ederken, perakende broker ya da alt acente (sub-agent) kiracıyı temsil edebilir. Standart komisyon genellikle charter ücretinin %15–20'si aralığında konuşulur ve ilana ve sözleşmeye göre merkezi acente ile alt acente arasında paylaşılır. Broker; armatörün, yönetim şirketinin, kaptanın, vergi danışmanının veya avukatın yerini tutmaz, ancak iyi bir broker ticari süreci düzenli tutar. Komisyon koşulları, charter sözleşmesinde ve ilan düzenlemesinde açıkça yer almalıdır; böylece armatör net geliri, kiracı da sürece kimlerin dahil olduğunu anlar.
AB Sularında KDV Uygulaması
AB sularındaki yat time charterlerinde KDV (VAT) yargı alanına özgüdür; yerel yoruma, rotaya, hizmetin ifa yerine ve kullanımın AB sularının içinde ya da dışında geçen kısmına göre değişir. Yunanistan, İtalya, Fransa, İspanya, Hırvatistan, İyon bölgesi ve Dalmaçya kıyısı, bir charter satılmadan önce her biri için ayrı yerel analiz gerektirir. Bazı yapılar geçmişte vergiye tabi kullanımı azaltmak için AB dışı etaplardan veya AB karasuları dışında geçirilen sürelerden yararlanmıştır; ancak idareler giderek daha fazla kanıt, doğru faturalandırma ve yerel uyum beklemektedir. Bir ülkede başlayıp başka bir ülkede biten charter, birden fazla yerde acente ve vergi kaydı gerektirebilir. Armatörler ve brokerler, KDV uygulamasını teyit etmeden net charter fiyatı vermemelidir; çünkü vergi hataları kâr marjını silebilir ve yatı cezalara maruz bırakabilir.
Charter İzni Gereklilikleri
Akdeniz'deki charter destinasyonlarının çoğu, bir yatın misafirleri yasal olarak tekneye alabilmesinden önce yerel charter izni, seyir izni (cruising permit), ticari şerh, vergi kaydı ya da acente bildirimi gibi bir tür işlem yapılmasını şart koşar. Gereklilik; bayrağa, boya, gros tonaja (GT), charter türüne, yolcu sayısına, biniş limanına ve rotaya göre değişebilir. Yunanistan, Hırvatistan, İspanya, İtalya, Fransa ve diğer kıyı devletlerinin her birinin kendi prosedürleri ve belge beklentileri vardır. Yatın bayrak ve klas sertifikaları kusursuz olsa bile, bir iznin gecikmesi rotanın değiştirilmesini zorunlu kılabilir. Charter planlamasında, bir rota pazarlanmadan önce iznin alınabilirliği teyit edilmelidir; bu, özellikle kısa süre kala yapılan charterler, birden fazla ülkeyi kapsayan rotalar ve sezona yeni giren yatlar için önemlidir. Kaptan, yönetim şirketi, merkezi acente ve yerel acente ortak bir belge kontrol listesi kullanmalıdır.
Sık Sorulan Sorular
Zaman Esaslı Kiralama (Time Charter) takibi için HelmOps
Tekne giderleri, bakımlar, görevler ve seferler tek yerde. İnternet yokken girdiğiniz kayıtlar bağlantı geri geldiğinde eşitlenir.
Her charter’ı rotadan masrafa kadar yönetin
Her seferde gün gün rota, kontrol ve kumanya listeleri; charter misafirlerine özel portal ve charter başına masraf raporu.
Kredi kartı gerekmez.
Doğrulanmış referans
https://www.gov.uk/hmrc-internal-manuals/tonnage-tax-manual/ttm15120(opens in new tab)
İlgili terimler
Son güncelleme: