Charter Sözleşmesi
Charter sözleşmesi, yat sahibi (armatör) ile kiracı arasında teknenin kiralama koşullarını, sürelerini, ücretlerini ve tarafların sorumluluklarını belirleyen hukuki belgedir.
Definition
Charter sözleşmesi belirler kiralama koşullarını ve tarafların hukuki sorumluluklarını
Charter Sözleşmesi Nedir?
Charter sözleşmesi (charter party), armatör veya yat işletmecisi ile kiracı arasındaki hukuken bağlayıcı sözleşmedir. Charter ilişkisinin tamamını düzenler: tarihler, yat, seyir bölgesi, ücretler, APA (Advance Provisioning Allowance; charter öncesi yatırılan avans provizyon fonu), misafirin yükümlülükleri, armatörün yükümlülükleri, iptal, mücbir sebep, uyuşmazlıkların ele alınması ve iade. Süperyat sektöründeki standart formlar arasında time charter (zaman çarteri) için MYBA sözleşmesi ve demise yapıları için bareboat charter (çıplak kiralama) formları bulunur. Çok haftalı karmaşık seyahatler, özel etkinlik charterleri, alışılmadık yargı alanları veya yoğun biçimde müzakere edilen ticari koşullar için özel charter sözleşmeleri de kullanılır. Sözleşme bir rezervasyon onayı değildir; kimin ödeyeceğini, edimi kimin ifa edeceğini, riski kimin taşıyacağını ve hava durumu, arıza, hastalık ya da hukuki kısıtlamalar planı kesintiye uğrattığında ne olacağını belirleyen belgedir.
Temel Mali Hükümler
Başlıca mali hükümler charter ücretini, APA'yı, depozitoları, vergileri ve charter sonrası hesap mutabakatını tanımlar. Charter ücreti, haftalık veya günlük kira bedelidir. Genellikle charter ücretinin %30–40'ı civarında olan APA; yakıt, yiyecek, içecek, bağlama, liman giderleri ve yerel hizmetler gibi işletme giderlerini karşılamak üzere önceden ödenir. Çoğunlukla charter ücretinin %50'si civarında olan charter garanti depozitosu rezervasyonu güvenceye alır; bakiye ise biniş öncesinde ödenir. Bazı sözleşmeler, çoğu zaman birkaç günlük charter bedeline bağlanan ya da müzakereyle belirlenen bir tutarda, hasara karşı güvence depozitosu da içerir. Sözleşme; KDV (VAT), teslim ücretleri, yeniden konumlandırma, iletişim giderleri, kara gezileri, mürettebat bahşişi ve banka masraflarının fiyata dahil mi yoksa ayrı mı olduğunu belirtmelidir.
Operasyonel Hükümler
Operasyonel hükümler, misafir deneyimini denizcilik yükümlülüklerine dönüştürür. Charter süresini, biniş ve iade limanlarını, izin verilen seyir bölgesini, rota belirleme sürecini, misafir sayısını, tenderlerin ve su oyuncaklarının kullanımını, tercih listesini (preference list), teslim sırasındaki durumu ve iade sırasındaki durumu belirler. Rotayı kiracı önerebilir; ancak kaptan rotayı emniyet, hava durumu, hukuki kısıtlamalar, bağlama yeri müsaitliği, yakıt menzili ve mürettebatın çalışma saatleri açısından değerlendirerek onaylamalıdır. Tercih listesi operasyonel açıdan önemlidir; çünkü yiyecekler, beslenme gereksinimleri, içecek tercihleri, alerjiler, su sporları, etkinlikler ve misafir alışkanlıkları kumanya ikmalini ve mürettebatın hazırlığını belirler. Teslim ve iade protokolleri; teknenin durumunu, yakıt seviyesini, envanteri ve varsa hasarı kayda geçirerek uyuşmazlıkları azaltır. Bareboat charterlerde kontrol kiracıya geçtiği için bu hükümler çok daha ayrıntılıdır.
İptal ve Mücbir Sebep
Charter sözleşmeleri; kiracı iptal ederse, armatör yatı teslim edemezse, yat arızalanırsa ya da olağanüstü olaylar ifayı imkânsız kılarsa ne olacağını açıkça belirtmelidir. MYBA tarzı standart koşullar, charter tarihi yaklaştıkça cezanın arttığı kademeli iptal ölçekleri kullanır. Mücbir sebep hükümleri; savaş, ağır doğal olaylar, devlet kısıtlamaları veya diğer istisnai engeller gibi tarafların kontrolü dışındaki aşırı durumları ele alır. COVID döneminde yapılan değişiklikler, pek çok sözleşmede pandemiye ilişkin ifadeleri daha açık hâle getirdi. Kiracılar iptal sigortası satın alabilir; ancak sigorta, sözleşme hükümlerinin yerini almaz. Armatörler, imzalanan sözleşmeyle çelişen ve geri ödeme ya da erteleme konusunda belirsiz yan vaatlerde bulunmaktan kaçınmalıdır. Brokerler beklentilerin yönetilmesine yardımcı olabilir; ancak hukuki sonucu sözleşme belirler.
Uygulanacak Hukuk ve Uyuşmazlıklar
MYBA sözleşmelerinde genellikle İngiliz hukuku ve Londra tahkimi esas alınır; ancak özel charter sözleşmelerinde başka yargı alanları seçilebilir. Uygulamada pek çok charter uyuşmazlığı ticari yollarla çözülür, çünkü resmî tahkim pahalı, yavaş ve ilişkileri zedeleyen bir süreçtir. Tipik uyuşmazlıklar; iptal, hava koşullarından kaynaklanan aksamalar, mekanik arızalar, APA hesapları, iddia edilen hizmet kusurları, hasar, rota kısıtlamaları veya KDV uygulaması etrafında yoğunlaşır. İyi hazırlanmış bir sözleşme; kanıtları, bildirim şartlarını, kaptanın yetkisini, ödeme sürelerini ve iade sürecini tanımlayarak uyuşmazlık alanını daraltır. Armatörler ve kiracılar, sözleşme başka bir hukuku seçmiş olsa bile yerel hukukun izinleri, vergileri, istihdamı, yolcu sınırlarını veya tüketici korumasını etkilemeye devam edebileceğini de bilmelidir. Birden fazla yargı alanından geçen yüksek bedelli charterlerde hukuki ve vergisel danışmanlık özellikle önemlidir.
Charter Sözleşmesinde Brokerin Rolü
Charter brokerleri sözleşmenin müzakeresine yardımcı olur, bilgi akışını koordine eder, müsaitliği yönetir, tercih listelerini toplar ve işlemin ilerlemesini sağlar. Merkezi acente (central agent) genellikle pazarlama ve armatör tarafındaki müsaitlik konusunda yatı temsil ederken, perakende broker veya alt acente (sub-agent) kiracıyı temsil edebilir. Brokerler genellikle armatör ve kiracı ile aynı anlamda charterin tarafı değildir; sözleşmeyi armatör ya da temsilcisi ile kiracı imzalar. Komisyon, sözleşmede veya ilgili brokerlik koşullarında tanımlanır. Brokerler APA yönetimine ya da paydaşlarla iletişime yardımcı olabilir; ancak güvenli işletmeden ve mevzuata uyumdan kaptan ile yönetim şirketi sorumlu olmaya devam eder. Brokerlerin rollerinin net olması; fonları kimin tuttuğu, rota değişikliklerini kimin onaylayabileceği ve armatör adına kimin konuştuğu konusundaki karışıklığı önler.
Sık Sorulan Sorular
Charter Sözleşmesi takibi için HelmOps
Tekne giderleri, bakımlar, görevler ve seferler tek yerde. İnternet yokken girdiğiniz kayıtlar bağlantı geri geldiğinde eşitlenir.
Her charter’ı rotadan masrafa kadar yönetin
Her seferde gün gün rota, kontrol ve kumanya listeleri; charter misafirlerine özel portal ve charter başına masraf raporu.
Kredi kartı gerekmez.
Doğrulanmış referans
İlgili terimler
Son güncelleme: