MARPOL
MARPOL (Marine Pollution — Deniz Kirliliğini Önleme Uluslararası Sözleşmesi), denizleri petrol, lağım suyu, çöp ve hava emisyonlarından korumak amacıyla IMO tarafından hazırlanmış bağlayıcı bir uluslararası sözleşmedir. Tüm ticari gemiler ve büyük yatlar belirlenen annekslere tabidir.
Definition
Anlamsal tanım
- Özne
- MARPOL
- Yüklem
- düzenler
- Nesne
- gemilerden kaynaklanan deniz kirliliğinin önlenmesine yönelik standartları
MARPOL düzenler gemilerden kaynaklanan deniz kirliliğinin önlenmesine yönelik standartları
MARPOL Nedir ve Hangi Gemilere Uygulanır
MARPOL, "International Convention for the Prevention of Pollution from Ships" adının kısaltmasıdır. 1973'te hazırlanmış, 1978 Protokolü ile güçlendirilmiş ve MARPOL 73/78 adını almıştır. Türkiye sözleşmeye taraf olmuş olup DDHGM ve liman idareleri uygulamayı denetler. Sözleşme altı anneksten oluşur: Annex I petrol, Annex II zararlı sıvı maddeler, Annex III paketlenmiş zararlı maddeler, Annex IV lağım suyu, Annex V katı atık ve çöp, Annex VI hava emisyonlarını düzenler. Uygulamada 400 GT üzerindeki ticari gemiler en kapsamlı yükümlülüklere tabidir. Akdeniz gibi özel bölgeler söz konusu olduğunda daha küçük yatlar da Annex V ve Annex I gerekliliklerini karşılamak zorundadır. Türk bayraklı gemiler DDHGM tarafından, Türk limanlarına gelen yabancı bayraklı gemiler ise liman devleti denetimi (PSC) kapsamında incelenir.
Annex I — Petrol Kirliliği ve Yağ Kayıt Defteri
MARPOL Annex I, gemilerden kaynaklanan petrol deşarjını sınırlar. Makine dairesi sintinesindeki petrol-su karışımı, ppm (milyonda bir parça) sınırı aşılmadan ve onaylı filtreleme sistemiyle denize verilebilir. Özel bölgelerde ise her türlü petrol içerikli deşarj yasaktır. Annex I'in en kritik pratik gereksinimi Yağ Kayıt Defteri'dir (Oil Record Book). Bu defterde sintine transferleri, separatör işlemleri ve yakıt yükleme operasyonları tarih, miktar ve imzayla kaydedilmelidir. Kayıtlar en az üç yıl saklanır ve her liman devleti denetiminde sunulmaya hazır olmalıdır. Eksik veya tutarsız kayıtlar, fiilî deşarj ihlali olmaksızın dahi ciddi yaptırımlara yol açabilir. Türk limanlarında gerçekleştirilen liman devleti denetimlerinde yağ kayıt defteri incelemesi standart prosedürün ayrılmaz bir parçasıdır.
Annex IV — Lağım Suyu Deşarjı
MARPOL Annex IV, gemilerden denize verilen lağım sularına ilişkin standartları belirler. Ham lağım suyu kural olarak denize verilemez; onaylı bir arıtma sistemi veya tutma tankı zorunludur. Gemiler liman pis su kabul tesislerinden yararlanmakla yükümlüdür. Belirli koşullarda arıtılmış lağım suyu denize verilebilir: gemi en az 12 knot hızda seyrediyorsa, deşarj kademeli yapılıyorsa ve onaylı arıtma sistemi kullanılıyorsa kıyıdan 3 deniz mili ötede bu işleme izin verilebilir. Ham lağım suyu ise kıyıdan 12 deniz milinden yakına hiçbir koşulda verilemez. Türkiye; Akdeniz'in MARPOL özel bölge statüsü kazanmasından bu yana Annex IV hükümlerini daha sıkı biçimde uygulamaktadır. Tüm teknelerin tutma tankı kapasitesini buna göre planlaması ve pis su alım istasyonlarını önceden araştırması gerekmektedir.
Annex V — Çöp ve Atık Yönetimi
MARPOL Annex V, denize çöp atılmasını büyük ölçüde yasaklamaktadır. Plastik her koşulda denize atılamaz; diğer atık türleri ise kıyıdan belirli mesafelerde ve özel bölge dışında kalınması koşuluyla sınırlı biçimde atılabilir. Ancak pratikte bütün atığın karaya taşınması en güvenli yaklaşımdır. Annex V, gemilerde Çöp Yönetim Planı ve Çöp Kayıt Defteri tutulmasını zorunlu kılar. Her elden çıkarma işlemi tarih, tür, miktar ve atık istasyonu adıyla birlikte kaydedilmelidir. Yat operasyonlarında Annex V'in pratiğe yansıması: erzak alırken gereksiz plastik ambalajı yüklemeden önce çıkarmak, ayrıştırılmış atık depolama kapları bulundurmak ve mürettebatı hangi atığın nereye atılacağı konusunda eğitmektir.
Annex VI — Hava Emisyonları ve SOx/NOx Limitleri
MARPOL Annex VI, gemilerden kaynaklanan hava kirliliğini düzenlemektedir. 2020'den itibaren küresel kükürt sınırı %0,50'ye indirilmiş; Emisyon Kontrol Bölgesi (ECA) ilan edilen sularda bu sınır %0,10'a düşürülmüştür. Gemiler bu sınırlara üç yöntemden biriyle uyum sağlayabilir: düşük kükürtlü yakıt kullanmak, baca gazı temizleme sistemi (scrubber) takmak veya LNG gibi alternatif yakıta geçmek. Akdeniz 2025 itibarıyla resmi ECA statüsü kazanmıştır; bu durum Türk bayraklı gemiler ve Türk limanlarına uğrayan gemiler açısından yakıt planlamasını doğrudan etkilemektedir. NOx emisyonları ise motor tasarım standartlarıyla (Tier I, II, III) kontrol altına alınmaktadır. Tekne sahibi ve operatörlerin yakıt alımı belgelerini ve bunker teslimat notlarını (BDN) saklaması denetim sırasında kritik önem taşır.
MARPOL Özel Bölgeler (Akdeniz Dahil)
MARPOL özel bölgeleri, standart kurallara kıyasla çok daha sıkı deşarj yasaklarının geçerli olduğu coğrafi alanlardır. Akdeniz, hem Annex I hem de Annex V kapsamında özel bölge olarak tanımlanmıştır. Bu durum, Türk kıyılarında ve açık Akdeniz'de seyreden tüm tekneleri doğrudan ilgilendirmektedir. Akdeniz'in ECA bölgesi olarak tanınması, bölgede seyreden yat ve gemilerin yakıt planlamalarını köklü biçimde etkilemiştir. Yüksek kükürtlü mazot (HFO) artık Akdeniz'de kullanılamaz; düşük kükürtlü MGO (Marine Gas Oil) veya eşdeğer çözüme geçiş zorunludur. Karadeniz de Annex V kapsamında özel bölge statüsündedir. Bunker alımı öncesinde yakıt belgeleri titizlikle kontrol edilmeli, uyumsuz yakıtla karşılaşıldığında liman idaresine bildirim yapılmalıdır.
Liman Devleti Denetimi ve Uyumsuzluk Sonuçları
Liman Devleti Kontrolü (PSC), yabancı bayraklı gemilerin uluslararası sözleşmelere — MARPOL dahil — uygunluğunu denetleyen mekanizmadır. Türk limanlarında Türkiye'nin Paris ve Karadeniz MOU'larına taraf olması nedeniyle bu denetimler sistematik biçimde yürütülmektedir. Bir PSC denetiminde MARPOL eksiklikleri "kusur" olarak sınıflandırılır. Hafif eksiklikler yazılı uyarı ve tamamlama yükümlülüğüyle geçiştirilebilirken; yağ kayıt defteri tutulmaması, aktif deşarj tespiti veya arıtma sistemi devre dışı bırakma gibi ciddi ihlaller gemi alıkoymasına (detention) yol açar. Türkiye'de idari para cezaları ve tekne alıkoyma en yaygın sonuçlardır. Sigorta şirketleri MARPOL ihlalini tazminat taleplerinde kusur unsuru olarak değerlendirmektedir. HelmOps Uyumluluk Takibi, denetim hazırlığını sürekli güncel tutar.
Sık Sorulan Sorular
MARPOL yönetimi için HelmOps
Yat operasyonları için tasarlandı — çevrimdışı öncelikli, uyumluluk hazır.
Sertifikaları, mürettebat belgelerini ve son tarihleri tek yerden takip edin
30 gün ücretsiz deneme. Kredi kartı gerekmez.
Ücretsiz Denemeyi BaşlatDoğrulanmış referans
https://www.imo.org/en/OurWork/Environment/Pages/MARPOL.aspx(opens in new tab)
İlgili terimler
Son güncelleme: