Seyir izin belgesi, Türkiye kıyılarında ticari faaliyet gösteren her tekne için sezonun temel belgesi. Buna rağmen hakkında dolaşan bilginin çoğu ya acente sitelerinden ya da mevzuat 2022 ve 2023'te değişmeden önce yazılmış içeriklerden geliyor.
Bu rehber Deniz Turizmi Yönetmeliği'nin güncel metnine ve Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı'nın yayımladığı uygulama yazılarına dayanıyor.
Doğru terim hangisi
Mevzuattaki resmî terim seyir izin belgesi — kısaltması SİB. "Transit log" mevzuat terimi değil, sektör jargonu. Bakanlığın kendi liman başkanlığı sayfaları başlıklarında "Seyir İzin (Transit-Log) Başvurusu" şeklinde parantezle birlikte kullanıyor.
Yönetmeliğin tanımı, belgenin ne işe yaradığını da açıklıyor: Türk bayraklı deniz turizmi araçları ile yabancı limanlardan gelen veya Türkiye'de kışlayan yabancı bayraklı deniz araçlarının, vardıkları ilk Türk limanında ya da kışlamak üzere kaldıkları son bağlama yerinde yapacakları araç, personel, yolcu ve sefer beyanlarının yer aldığı belgedir. Aynı zamanda liman çıkış belgesi yerine de geçer.
Kimler almak zorunda
| Araç türü | Seyir izin belgesi | |---|---| | Belgeli ticari deniz turizmi araçları (Türk veya yabancı bayraklı) | Zorunlu | | Yabancı bayraklı özel deniz turizmi araçları | Zorunlu | | Türk bayraklı özel deniz turizmi araçları (Türk limanları arası) | Aranmaz | | Kruvaziyer gemiler | Diğer gemilerin tabi olduğu işlemlere tabi |
Buradaki ayrım bayrak değil, kullanım amacı. Türk bayraklı bir gulet ticari faaliyet gösteriyorsa belge alır; Türk bayraklı özel bir motoryat Bodrum'dan Göcek'e giderken almaz.
Acente zorunlu değil
Sektörde en çok karşılaşılan yanlış bilgi bu. Yönetmeliğin 42. maddesi net:
Seyir izin belgesinin deniz turizmi araçları donatan, işleten, kaptan veya temsilcisi bir gemi acentesi tarafından doğru ve noksansız bir biçimde doldurularak imzalanması zorunludur.
Acente dört seçenekten yalnızca biri. Bakanlık kendi duyurusunda da tekne sahiplerinin ve acentelerin e-Devlet şifreleriyle sisteme girip işlemleri yapabildiğini belirtiyor. Ayrıca belgeli deniz turizmi tesisi ve araç işletmeleri hudut giriş-çıkış ve seyir işlemlerine aracılık edebilir; bu işletmelerden aracılık için başka bir belge istenmez.
Acenteyle çalışmak elbette tercih edilebilir — özellikle yabancı bayraklı yatların giriş işlemlerinde. Ama zorunlu olduğu için değil, kolaylık olduğu için tercih edilmeli.
Sistem ve onay zinciri
Belge 19 Ocak 2023'ten itibaren elektronik ortamda düzenleniyor. Sistem 2024 yazında yeni adrese taşındı: e-denizcilik.uab.gov.tr (giriş kapısı sib.uab.gov.tr).
Onay zinciri yöne göre değişiyor:
- Yurda giriş: Halk Sağlığı → Emniyet Genel Müdürlüğü → Ticaret Bakanlığı → Bölge Liman veya Liman Başkanlığı
- Yurttan çıkış: Bölge Liman veya Liman Başkanlığı → Emniyet Genel Müdürlüğü → Ticaret Bakanlığı
Giriş işlemini tamamlayan araçlara belge, liman başkanlığı yetkilisinin adı, unvanı ve imzasıyla fiziki olarak veriliyor.
2022'de bir yetki değişikliği oldu: belgenin biçimi, basımı, dağıtımı ve kullanım esaslarını belirleme yetkisi Kültür ve Turizm Bakanlığı'ndan Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı'na geçti. Onay hâlâ liman başkanlığında.
Geçerlilik süresi: "bir yıl" diye bir şey yok
Acente ve blog sitelerinde çok yaygın olan "transit log bir yıl geçerlidir" bilgisi mevzuatta karşılığı olmayan bir ifade. Yönetmelik şunu söylüyor:
- Ticari araçlarda: belge her ticari seferin sonuna kadar geçerlidir.
- Kışlayan yabancı bayraklı araçlarda: kışlama süresince geçerlidir.
Sefer, teknede kalan nüshanın liman başkanlığına teslimiyle veya elektronik sistem üzerinden bildirimle tamamlanır. Seferi tamamlayan araç en geç 12 saat içinde liman başkanlığına bildirim yapmak zorundadır.
Sistemde belgeye bağlı dört işlem tipi var: Türk Limanlarına Giriş, Dahili Sefer, Yenileme, Türk Limanlarından Çıkış. Ücret her düzenlemede yeniden alınır. Muhtemelen "bir yıl" bilgisi, yabancı bayraklı özel yatların yıllık yenileme pratiğinden türemiş bir yanlış genelleme.
Karıştırılmaması gereken ayrı bir süre: kışlama
Yabancı bayraklı deniz turizmi araçları, Bakanlıktan turizm işletmesi veya kısmi turizm işletmesi belgeli tesislerde ayrıca izne gerek olmaksızın beş yıla kadar kışlama, bakım ve onarım amacıyla bırakılabilir. Yabancı bayraklı özel yatlarda bu süre Bakanlıkça beş yıl daha uzatılabilir. 2022 değişikliğiyle "bu süre içinde sahibi tarafından en az bir kez kullanılmış olma" şartı kaldırıldı.
Bağlama sözleşmesinin bitiminden itibaren iki yıl içinde başvurmayan araçlar için Gümrük Kanunu'nun tasfiye hükümleri uygulanır. Bu süre eskiden beş yıldı; kısaldı.
Belgenin içeriği ve kişi bölümleri
Yönetmeliğin 41. maddesi belgenin kapsamını sayıyor: deniz turizmi araçlarının araç, gümrük, personel, yolcu, pasaport, sıhhi muamele, liman, eşya ve sefer ile ilgili beyan ve işlemlerinin tamamı seyir izin belgesi üzerinde yapılır.
Kişi tarafında belgede üç ayrı grup var: mürettebat, yatçı ve yolcu. Bu üçü hukuken farklı kategoriler ve tek bir etiket altında birleştirilemez:
- Yatçı: özel yatlarda mürettebat ve diğer hizmet personeli dışında gezi, spor ve eğlence amacıyla yatta bulunan kişiler.
- Yolcu: ticari olarak kullanılan bir deniz turizmi aracında, gemi adamı ve görevli personel ile sahibi, işletmecisi veya temsilcileri dışında gezi, eğlence ve spor hizmetlerini belli bir ücret karşılığında alan kişiler.
Yani aynı kişi özel yatta yatçı, ticari yatta yolcudur. Belgeyi dolduranın bu ayrımı bilmesi gerekiyor.
Bakanlığın uygulama yazısına göre mürettebat, yatçı ve yolcu bilgilerinin yer aldığı kısımda pasaport numarası ve geçerlilik tarihi alanı bulunuyor; mevzuatı gereğince pasaport yerine geçmek üzere düzenlenmiş bir belge varsa bu alana belge numarası girilebiliyor.
Güzergâh da belge üzerinde belirtilir.
Mürettebat ve yolcu değişikliği
Ticari yatçılığı teşvik amacıyla getirilen bir kolaylık var: Türk bayraklı ticari yatlar için her seyir izin belgesine bağlı üç adet değişiklik sayfası düzenlenebiliyor. Bu sayfalar güzergâh, mürettebat, yatçı ve yolcu değişikliklerinde kullanılıyor ve belge sistemine eklenmiş durumda.
Yat sahibi değişikliğinde ise Ticaret Bakanlığı taşra teşkilatı ve liman başkanlığı onayının ardından bilgi güncellemesi elektronik ortamda liman başkanlığınca yapılıyor.
2026 ücretleri
| | 2023 | 2026 | |---|---|---| | Türk bayraklı yatlar | 300 TL | 900 TL | | Yabancı bayraklı yatlar | 60 EUR | 70 EUR |
Avro tutarı, ödeme tarihindeki TCMB günlük efektif döviz satış kuru üzerinden Türk lirası olarak tahsil edilir.
Ödeme odemeler.uab.gov.tr üzerindeki E-Tahsilat Sistemi'nden, Denizcilik Genel Müdürlüğü gelir kalemleri altında "Seyir İzin Belgesi Ücreti" seçilerek yapılır. Ödeme teyit edilmeden başvuru kabul edilmiyor.
Terminoloji notu: bu bir harç değil, ücrettir. Yönetmelik "ücret" diyor; acente siteleri sıkça "harç" yazıyor. Gelirin yarısı Kültür ve Turizm Bakanlığı, yarısı Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı döner sermayesine kaydedilir.
Belgesiz faaliyetin cezası
Turizm işletmesi belgesi olmaksızın deniz turizmi araçlarıyla ticari faaliyette bulunanlara, mahallin en büyük mülki amiri tarafından idari para cezası verilir. 2026 tutarı 116.216 TL. Ceza tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenir.
Ayrıca belgede belirtilen tür veya kapasiteye aykırı faaliyet de aynı tutarda cezalandırılır; ilk ihlalden itibaren bir yıl içinde ikinci kez tekrarında on gün, üçüncü kez tekrarında bir ay faaliyet durdurma, dördüncü kezde belge iptali uygulanır.
Belge almayan deniz turizmi araçlarının faaliyetlerine liman başkanlıklarınca izin verilmez.
İnternette dolaşan "metre başına şu kadar TL" biçimindeki seyir izin belgesi ceza tutarlarını bu rehbere almadık: bu rakamların dayanağı yürürlükteki resmî metinlerde doğrulanamadı. Ceza riski hesaplıyorsanız liman başkanlığınızdan teyit alın.
Sık karşılaşılan altı yanlış
- "Transit log bir yıl geçerlidir." Mevzuatta böyle bir süre yok.
- "Mutlaka acente aracılığıyla alınır." Donatan, işleten veya kaptan da düzenleyebilir.
- "Türk bayraklı yatlar seyir izin belgesi almaz." Ticari olanlar alır; muafiyet yalnızca Türk bayraklı özel araçlarda ve Türk limanları arası seferlerde geçerli.
- "Seyir izin belgesi harcı." Harç değil, ücret.
- "Yatçı ile yolcu aynı şey." Hukuken farklı iki kategori, belgede ayrı bölümler.
- "Belge Kültür ve Turizm Bakanlığı'ndan alınır." Belgeye ilişkin esaslar 2022'den beri Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı'nda.
Mürettebat ve yolcu listesini her seferde sıfırdan yazmayın
Seyir izin belgesinin en çok zaman alan kısmı beyan tarafı: her sefer için mürettebat, yatçı ve yolcu satırlarını pasaport numaraları ve geçerlilik tarihleriyle birlikte doldurmak. Mürettebat büyük ölçüde sabit kalır ama liste her seferinde yeniden yazılır; yolcu tarafı sezon boyunca sürekli değişir.
HelmOps içindeki Seyir İzin Belgesi modülü tam olarak bu işi yapıyor. Mürettebat kayıtları — TC kimlik ve pasaport bilgileri ayrı alanlarda, görev tanımlarıyla birlikte — bir kez girilir ve sonraki her belgede hazır gelir. Gemi bilgileri sefer bazında saklanır, belge PDF olarak dışa aktarılır, ekler aynı kayda iliştirilir. Kayıt teknede internet olmasa bile alınır, bağlantı geldiğinde eşitlenir.
Belge sisteme resmî başvuruyu yapmaz — o işlem e-denizcilik.uab.gov.tr üzerinden yürür. Yaptığı şey, oraya gireceğiniz veriyi her seferde yeniden toplamak zorunda kalmamanızı sağlamak. 30 gün ücretsiz deneyin, kredi kartı gerekmez.
Kaynaklar
- Deniz Turizmi Yönetmeliği (konsolide metin; son değişiklik RG 24/2/2023-32114), madde 4, 41, 42, 46, 55
- Deniz Turizmi Yönetmeliği Uygulama Tebliği (RG 10/6/2023-32217)
- 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu, madde 28 ve 33
- UAB Denizcilik Genel Müdürlüğü, 19/1/2023 tarih ve 907375 sayılı yazı
- UAB Denizcilik Genel Müdürlüğü, 31/12/2025 tarih ve 3309909 sayılı yazı (2026 ücret tarifesi)
- İMEAK Deniz Ticaret Odası sirkülerleri
Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Mevzuat ve tarifeler değişebilir; işlem yapmadan önce liman başkanlığınızdan teyit alın.
