Seyir İzin Belgesi (Transit Log): Kimler Alır, Nasıl Alınır, Ne Kadar Geçerli

Seyir izin belgesi, Türkiye kıyılarında ticari faaliyet gösteren her tekne için sezonun temel belgesi. Buna rağmen hakkında dolaşan bilginin çoğu ya acente sitelerinden ya da mevzuat 2022 ve 2023'te değişmeden önce yazılmış içeriklerden geliyor.

Bu rehber Deniz Turizmi Yönetmeliği'nin güncel metnine dayanıyor.

Doğru terim hangisi

Mevzuattaki resmî terim seyir izin belgesi — kısaltması SİB. "Transit log" mevzuat terimi değil, sektör jargonu. Bakanlığın kendi liman başkanlığı sayfaları başlıklarında "Seyir İzin (Transit-Log) Başvurusu" şeklinde parantezle birlikte kullanıyor.

Yönetmeliğin tanımı, belgenin ne işe yaradığını da açıklıyor: Türk bayraklı deniz turizmi araçları ile yabancı limanlardan gelen veya Türkiye'de kışlayan yabancı bayraklı deniz araçlarının, vardıkları ilk Türk limanında ya da kışlamak üzere kaldıkları son bağlama yerinde yapacakları araç, personel, yolcu ve sefer beyanlarının yer aldığı belgedir. Aynı zamanda liman çıkış belgesi yerine de geçer.

Kimler almak zorunda

Buradaki ayrım bayrak değil, kullanım amacı. Türk bayraklı bir gulet ticari faaliyet gösteriyorsa belge alır; Türk bayraklı özel bir motoryat Bodrum'dan Göcek'e giderken almaz.

Acente zorunlu değil

Sektörde en çok karşılaşılan yanlış bilgi bu. Yönetmeliğin 42. maddesi net:

Seyir izin belgesinin deniz turizmi araçları donatan, işleten, kaptan veya temsilcisi bir gemi acentesi tarafından doğru ve noksansız bir biçimde doldurularak imzalanması zorunludur.

Acente dört seçenekten yalnızca biri. Bakanlığın seyir izin belgesi sistemi de (sib.uab.gov.tr) teknesi kayıtlı vatandaşlar, acenteler ve tesis yetkilileri için ayrı giriş yolları tanımlıyor. Ayrıca belgeli deniz turizmi tesisi ve araç işletmeleri hudut giriş-çıkış ve seyir işlemlerine aracılık edebilir; bu işletmelerden aracılık için başka bir belge istenmez.

Acenteyle çalışmak elbette tercih edilebilir — özellikle yabancı bayraklı yatların giriş işlemlerinde. Ama zorunlu olduğu için değil, kolaylık olduğu için tercih edilmeli.

Sistem ve onay zinciri

Belge elektronik ortamda, Bakanlığın seyir izin belgesi sistemi üzerinden (sib.uab.gov.tr) düzenleniyor.

Hudut giriş ve çıkış işlemleri beyan esasına dayalı olarak seyir izin belgesi üzerinde, ilgili kamu idareleri tarafından yapılıyor (madde 40). İşbirliği yapılan kurumlar gerekli gördüğünde, inceleme sonuçlanana kadar aracın limana girmesine veya limandan ayrılmasına izin verilmiyor.

2022'de bir yetki değişikliği oldu: belgenin biçimi, basımı, dağıtımı ve kullanım esaslarını belirleme yetkisi Kültür ve Turizm Bakanlığı'ndan Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı'na geçti. Onay hâlâ liman başkanlığında.

Geçerlilik süresi: "bir yıl" diye bir şey yok

Acente ve blog sitelerinde çok yaygın olan "transit log bir yıl geçerlidir" bilgisi mevzuatta karşılığı olmayan bir ifade. Yönetmelik şunu söylüyor:

• Ticari araçlarda: belge her ticari seferin sonuna kadar geçerlidir.
• Kışlayan yabancı bayraklı araçlarda: kışlama süresince geçerlidir.

Sefer, teknede kalan nüshanın liman başkanlığına teslimiyle veya elektronik sistem üzerinden bildirimle tamamlanır. Seferi tamamlayan araç en geç 12 saat içinde liman başkanlığına bildirim yapmak zorundadır.

Belgenin süresi takvimle değil, seferle veya kışlama süresiyle bağlı.

Karıştırılmaması gereken ayrı bir süre: kışlama

Yabancı bayraklı deniz turizmi araçları, Bakanlıktan turizm işletmesi veya kısmi turizm işletmesi belgeli tesislerde ayrıca izne gerek olmaksızın beş yıla kadar kışlama, bakım ve onarım amacıyla bırakılabilir. Yabancı bayraklı özel yatlarda bu süre Bakanlıkça beş yıl daha uzatılabilir. 2022 değişikliğiyle "bu süre içinde sahibi tarafından en az bir kez kullanılmış olma" şartı kaldırıldı.

Bağlama sözleşmesinin bitiminden itibaren iki yıl içinde başvurmayan araçlar için Gümrük Kanunu'nun tasfiye hükümleri uygulanır. Bu süre eskiden beş yıldı; kısaldı.

Belgenin içeriği ve kişi bölümleri

Yönetmeliğin 41. maddesi belgenin kapsamını sayıyor: deniz turizmi araçlarının araç, gümrük, personel, yolcu, pasaport, sıhhi muamele, liman, eşya ve sefer ile ilgili beyan ve işlemlerinin tamamı seyir izin belgesi üzerinde yapılır.

Kişi tarafında mevzuat üç ayrı grubu birbirinden ayırıyor: mürettebat, yatçı ve yolcu. Bu üçü hukuken farklı kategoriler ve tek bir etiket altında birleştirilemez:

• Yatçı: özel yatlarda mürettebat ve diğer hizmet personeli dışında gezi, spor ve eğlence amacıyla yatta bulunan kişiler.
• Yolcu: ticari olarak kullanılan bir deniz turizmi aracında, gemi adamı ve görevli personel ile sahibi, işletmecisi veya temsilcileri dışında gezi, eğlence ve spor hizmetlerini belli bir ücret karşılığında alan kişiler.

Yani aynı kişi özel yatta yatçı, ticari yatta yolcudur. Belgeyi dolduranın bu ayrımı bilmesi gerekiyor.

Yabancı bayraklı özel yatlar Türk karasularındaki güzergâhlarını belge üzerinde belirtir (madde 42).

Mürettebat ve yolcu değişikliği

Kişi ve sefer beyanlarının tamamı belge üzerinde yapıldığı için mürettebat, yatçı veya yolcu değiştiğinde beyanın da güncellenmesi gerekir. Değişikliğin sistemde nasıl işleneceğini bağlı olduğunuz liman başkanlığından teyit edin.

Ücret

Seyir izin belgesi ücretleri, Kültür ve Turizm Bakanlığının görüşü alınarak Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığınca belirleniyor (madde 41). Tutar değişebildiği için ödeme öncesinde liman başkanlığınızdan teyit edin.

Terminoloji notu: bu bir harç değil, ücrettir. Yönetmelik "ücret" diyor; acente siteleri sıkça "harç" yazıyor. Gelirin yarısı Kültür ve Turizm Bakanlığı, yarısı Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı döner sermayesine kaydedilir.

Belgesiz faaliyetin cezası

Turizm işletmesi belgesi olmaksızın deniz turizmi araçlarıyla ticari faaliyette bulunanlara, mahallin en büyük mülki amiri tarafından idari para cezası verilir; tutar her yıl yeniden değerleme oranında güncellenir. Ceza tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenir.

Belgede belirtilen tür veya kapasiteye aykırı faaliyet de ayrıca idari para cezasına tabidir; ilk ihlalden itibaren bir yıl içinde ikinci kez tekrarında on gün, üçüncü kez tekrarında bir ay faaliyet durdurma, dördüncü kezde belge iptali uygulanır.

Belge almayan deniz turizmi araçlarının faaliyetlerine liman başkanlıklarınca izin verilmez.

İnternette dolaşan "metre başına şu kadar TL" biçimindeki seyir izin belgesi ceza tutarlarını bu rehbere almadık: bu rakamların dayanağı yürürlükteki resmî metinlerde doğrulanamadı. Ceza riski hesaplıyorsanız liman başkanlığınızdan teyit alın.

Sık karşılaşılan altı yanlış

1. "Transit log bir yıl geçerlidir." Mevzuatta böyle bir süre yok.
2. "Mutlaka acente aracılığıyla alınır." Donatan, işleten veya kaptan da düzenleyebilir.
3. "Türk bayraklı yatlar seyir izin belgesi almaz." Ticari olanlar alır; muafiyet yalnızca Türk bayraklı özel araçlarda ve Türk limanları arası seferlerde geçerli.
4. "Seyir izin belgesi harcı." Harç değil, ücret.
5. "Yatçı ile yolcu aynı şey." Hukuken farklı iki kategori.
6. "Belge Kültür ve Turizm Bakanlığı'ndan alınır." Belgeye ilişkin esaslar 2022'den beri Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı'nda.

Mürettebat ve yolcu listesini her seferde sıfırdan yazmayın

Seyir izin belgesinin en çok zaman alan kısmı beyan tarafı: her sefer için mürettebat, yatçı ve yolcu satırlarını kimlik ve pasaport numaralarıyla birlikte doldurmak. Mürettebat büyük ölçüde sabit kalır ama liste her seferinde yeniden yazılır; yolcu tarafı sezon boyunca sürekli değişir.

HelmOps içindeki Seyir İzin Belgesi modülü tam olarak bu işi yapıyor. Mürettebat kayıtları — TC kimlik ve pasaport bilgileri ayrı alanlarda, görev tanımlarıyla birlikte — bir kez girilir ve sonraki her belgede hazır gelir. Gemi bilgileri sefer bazında saklanır, belge PDF olarak dışa aktarılır, ekler aynı kayda iliştirilir. Kayıt teknede internet olmasa bile alınır, bağlantı geldiğinde eşitlenir.

Belge sisteme resmî başvuruyu yapmaz — o işlem Bakanlığın sib.uab.gov.tr sistemi üzerinden yürür. Yaptığı şey, oraya gireceğiniz veriyi her seferde yeniden toplamak zorunda kalmamanızı sağlamak. 30 gün ücretsiz deneyin, kredi kartı gerekmez.

Kaynaklar

• Deniz Turizmi Yönetmeliği (RG 24.07.2009/27298)

• Deniz Turizmi Yönetmeliği Uygulama Tebliği (RG 10.06.2023/32217)

• 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu

• Güncel uygulama için denizcilik.uab.gov.tr ve bağlı olduğunuz liman başkanlığına başvurun

• Deniz Turizmi Yönetmeliği (konsolide metin; son değişiklik RG 24/2/2023-32114), madde 4, 40, 41, 42, 46, 55

• 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu, madde 28 ve 33

• İMEAK Deniz Ticaret Odası sirkülerleri

Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Mevzuat ve tarifeler değişebilir; işlem yapmadan önce liman başkanlığınızdan teyit alın.

Neler değişti (7 Eyl 2026): Yönetmelik, tebliğ ve kanun metinleri resmî kaynaklara bağlandı; UAB yazılarının kamuya açık olmadığı belirtildi.