Türkiye'de özel tekne kullanmanın kural kitabı 17 Temmuz 2026'da değişti. Tek tip amatör denizci belgesi ikiye ayrıldı, ADB 24 için yeni bir bekleme şartı geldi ve elindeki belgeyle yıllardır tekne kullanan herkes için beş yıllık bir geri sayım başladı.
Bu rehber yürürlükteki yönetmelik metnine dayanıyor. İnternetteki içeriklerin büyük bölümü hâlâ 2023 tarihli, kaldırılmış yönetmeliği anlatıyor.
Belge ikiye ayrıldı
| Belge | Yetki | |---|---| | ADB 10 | Tam boyu 10 metreye (dâhil) kadar özel tekneler | | ADB 24 | Gövde boyu 24 metreye (dâhil) kadar özel tekneler |
Ölçü birimleri farklı: ADB 10'da tam boy, ADB 24'te gövde boyu (LH) esas alınıyor. Sınırdaki tekneler için bu ayrım belirleyici olabilir.
Yönetmelikteki özel tekne tanımı da netleşti: ticari amaç olmaksızın münhasıran gezi, eğlence, spor ve amatör balıkçılıkta kullanılan, gövde boyu 2,5 metre ile 24 metre arasında olan, bağlama kütüğüne veya gemi siciline kayıtlı tekneler.
Gövde boyu 24 metreden büyük olanlar özel yat sayılıyor ve ticari yatlar gibi donatılıyor — yani amatör denizci belgesiyle kullanılamıyor.
Kim hangi belgeyle hangi tekneyi kullanabilir
- 10 metreye kadar özel tekneler: bölge, mesafe ve zaman sınırı olmaksızın, en az ADB 10 veya gemici yeterlik belgesi sahibi bir kişinin sevk ve idaresinde seyreder. ("veya gemici yeterlik belgesi" ifadesi 3 Temmuz 2026 değişikliğiyle eklendi.)
- 24 metreye kadar özel tekneler: en az ADB 24 veya usta gemici ve üstü yeterlik belgesi sahibi bir kişinin sevk ve idaresinde seyreder.
- 18 yaşından küçük ADB 10 sahipleri: yanlarında en az ADB 10 sahibi bir yetişkinin gözetiminde 10 metreye kadar tekne kullanabilir.
Belge istenmeyen araçlar
Makine gücü 10 beygirden düşük özel tekneler, sadece kürekle yürütülen makinesiz tekneler, kanolar ve kayaklar, ulusal ve uluslararası sportif amaçlı kürek sporu tekneleri, Optimist, Laser, Fin, 420, 470, Pirat, Dragon ve Windsurf gibi yarış sınıfı yelken tekneleri.
3 Temmuz 2026 değişikliğiyle bir istisna daha eklendi: Gençlik ve Spor Bakanlığınca tescil edilmiş spor kulüpleri ve federasyonların envanterinde kayıtlı olup münhasıran spor faaliyetleri için kullanılan araçlar.
Elinizdeki belge için beş yıllık geri sayım
Bu, rehberin en kritik bilgisi. Yönetmeliğin geçici birinci maddesi:
Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce düzenlenen ADB sahiplerinin, yürürlük tarihinden itibaren beş yıl içinde ADB 24 teorik eğitimini tamamlayarak belgelerini yenilememeleri hâlinde mevcut belgeleri ADB 10 belgesine denk kabul edilir.
Takvime çevirirsek: 17 Temmuz 2031'e kadar ADB 24 teorik eğitimini tamamlayıp belgenizi yenilemezseniz, bugün 15 metrelik teknenizi kullandığınız belge yalnızca 10 metreye kadar geçerli hâle gelir.
Bu bir belge iptali değil, yetki daralması. Ama sonucu aynı: 10 metrenin üzerinde bir tekneniz varsa ve süreyi kaçırırsanız, o tekneyi kullanamazsınız.
İkinci geçici hüküm de var: yönetmeliğin yürürlüğünden önce ADB sınavında başarılı olup henüz harcını ödememiş olanlar, yürürlük tarihinden itibaren iki yıl içinde harçlarını ödeyip belgelerine geçerlilik kazandırmazlarsa tüm eğitim ve sınavları geçersiz sayılacak.
ADB nasıl alınır
Ön koşul: T.C. veya KKTC vatandaşı olmak, Türk soylu yabancı olmak veya Türkiye'de oturma izni almış yabancı uyruklu olmak.
ADB 10
- 16 yaşından gün almış olmak
- 18 yaşından küçükler için noter onaylı muvafakatname
- Sağlık şartlarını taşımak
- ADBS üzerinden çevrimiçi uzaktan teorik eğitimi tamamlamak
- ADB 10 uygulama eğitimini tamamlamak
- Çevrimiçi sınavda başarılı olmak
- Adli sicil şartını taşımak (göçmen kaçakçılığı, insan ticareti, uyuşturucu ve kaçakçılık suçlarından hürriyeti bağlayıcı ceza almamış olmak)
ADB 24
- 18 yaşından gün almış olmak
- En az 12 ay süreyle ADB 10 sahibi olmak — yeni ve en çok gözden kaçan şart
- Sağlık şartları
- ADBS çevrimiçi teorik eğitim
- ADB 24 uygulama eğitimi
- Çevrimiçi sınavda başarı
- Adli sicil şartı
Eğitim muafiyeti
Denizcilikle ilgili eğitim veren fakülte, yüksekokul ve meslek yüksekokullarının güverte ve makine bölümü mezunlarına, Deniz Harp Okulu mezunlarına, Deniz Astsubay Meslek Yüksekokulu güverte ve makine bölüm mezunlarına ve mesleki ve teknik anadolu liseleri denizcilik alanı mezunlarına, talep etmeleri hâlinde eğitim ve sınav şartı aranmadan doğrudan ADB 24 veriliyor.
Sağlık raporu
Sürücü sağlık yönetmeliği esaslarına göre alınır. Muafiyet var: Karayolları Trafik Kanunu kapsamında herhangi bir sürücü belgesi sahibi olanlar ile son iki yılda düzenlenen raporunda "sürücü olur", "amatör denizci olur" veya "gemiadamı olur" ibaresi bulunanlar ayrıca sağlık raporu almak zorunda değil.
Eğitim süresi 30 gün, 3 ay değil
Yaygın bir yanlış bilgiyi düzeltelim. Yönetmelik şunu söylüyor: teorik eğitimler çevrimiçidir ve eğitime başladıktan sonra en fazla 30 gün içinde tamamlanmalıdır. Tamamlanmazsa çevrimiçi eğitim baştan tekrarlanır.
İnternette dolaşan "3 ay içinde teorik eğitim, ardından 1 ay içinde sınav" bilgisinin mevzuatta karşılığı yok.
Bir uyarı daha: İdarece yetkilendirilmiş eğitim kurumları dışında, yurt içinde ya da yurt dışında alınan teorik ve uygulama eğitimlerinin belgelendirmede geçerliliği yoktur.
Sınav
ADBS üzerinden çevrimiçi, en az dört seçenekli çoktan seçmeli test. En az 25 soru, başarı için 100 üzerinden en az 70 puan.
Konular: düzlem seyir, denizde çatışmayı önleme kuralları, temel gemicilik ve tekne kullanma, meteoroloji, denizde güvenlik ve haberleşme, ilk yardım ve uluslararası sözleşmeler, tekne-motor-elektrik bilgisi.
Belgenin süresi yok, ama harcın süresi var
ADB'nin geçerlilik süresi bulunmuyor. Yenileme yalnızca kayıp, çalıntı, yazıların silinmesi veya belgenin zarar görmesi hâllerinde ADBS üzerinden yapılıyor.
Harç tarafında iki süre var:
- ADB almaya hak kazananlar ilgili takvim yılı sonuna kadar güncel belge harcını ödemek zorunda. Ödenmezse yeni takvim yılındaki harç uygulanır.
- Sınavda başarılı olduktan sonra iki yıl içinde harç ödenip belgeye geçerlilik kazandırılmazsa, başvuruya esas tüm eğitim ve sınavlar geçersiz sayılır.
Pratik kolaylık: e-Devlet üzerinden alınan çevrimiçi doğrulanabilir kare kodlu çıktı ADB yerine geçiyor. Denetimde bu belge yeterli sayılıyor, ayrıca sorgulanmıyor ve idari yaptırım uygulanmıyor.
Teknenizi başkasına kullandırmak: EK-1 yetki yazısı
Özel tekneler, yönetmeliğin EK-1'indeki noter veya liman başkanlığı onaylı yetki yazısı ile sahipleri tarafından, kullanma ehliyetine sahip başkalarına geçici olarak kullandırılabilir.
- Tekne sahibinin eşi ve çocukları için düzenlenen yetki yazılarında noter veya liman başkanlığı onayı aranmıyor.
- Liman başkanlığı onaylı yetki yazıları için 1.000 TL ücret alınıyor; her yıl yeniden değerleme oranıyla artıyor.
- Dernek ve vakıflara ait özel tekneler, ancak dernek veya vakıfça yetkilendirilen üye ve sporcularca kullanılabiliyor.
Yetki yazısı olmadan başkasının teknesini kullanmanın yaptırımı belgenin altı ay askıya alınması.
Kaç kişiyle çıkabilirsiniz
Seyirde bulunabilecek en fazla kişi sayısı, teknenin uygunluk beyanındaki dizayn kategorisinin taşıma kapasitesidir. Uygunluk belgesi olmayan teknelerde metre başına bir kişi, her hâlükârda en fazla 12 kişi.
Ve altı çizili bir kural: özel tekneler hiçbir şekilde ticari amaçla kullanılamaz.
2026 ceza tutarları
| İhlal | Yaptırım | |---|---| | ADB'si olmadan veya askıdayken özel tekne kullanmak; belgesinin boy sınırının üzerinde tekne kullanmak | Metre başına 2.500 TL | | Özel teknesini ticari faaliyette kullandırmak veya yetki yazısı olmadan başkasına kullandırmak (tekne sahibine) | Metre başına 2.500 TL | | ADB ile özel tekneyi ticari faaliyette kullanmak (kullanan kişiye) | Metre başına 2.500 TL | | Zorunlu asgari emniyet teçhizatını bulundurmamak | Seyre müsaade edilmez + metre başına 1.000 TL | | Başkasına ait tekneyi yetki yazısı olmadan kullanmak | ADB 6 ay askıya alınır | | Kan alkol seviyesi %0,05 veya 0,25 mg/L üzerinde seyir | ADB 6 ay askıya alınır | | Hız sınırı aşımı, yüzme sahasına tehlikeli yaklaşma, emniyeti tehlikeye atacak kullanım | ADB 6 ay askıya alınır | | Kapasitesinden fazla kişiyle yola çıkma; ticari maksatla yolcu veya yük taşıma | Yolculuğa izin verilmemiş sayılır; Denizde Can ve Mal Koruma Kanunu uygulanır |
Ceza hesabı: metre başına tutar × teknenin tam boyu. Bir metrenin altındaki değerler dikkate alınmaz. Cezalar tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenir ve her yıl yeniden değerleme oranıyla artar.
Denkliği kabul edilmiş yabancı belge sahiplerine, askıya alma öngörülen ihlallerde askı yerine metre başına 2.500 TL uygulanır.
Kısa Mesafe Telsiz Operatör Belgesi (KMT / SRC)
Amatör denizci belgesiyle karıştırılan ayrı bir belge. SOLAS kapsamı dışındaki deniz araçlarında GMDSS sisteminde VHF ve DSC dahil telsiz ekipmanını kullanacak kişilere veriliyor.
Alma şartları: 18 yaşını bitirmiş olmak, T.C. vatandaşı olmak — yabancı uyruklu olup Türkiye'de ikamet edenler de alabiliyor — ilkokul veya ilköğretim mezunu olmak ve sınavda başarılı olmak. Sınav İdare ve liman başkanlıkları tarafından yapılıyor; başarı için 100 üzerinden en az 60 puan gerekiyor. Kısa mesafe için zorunlu ön eğitim şartı yok.
Geçerlilik süresi beş yıl. Yenileme sicil limanına başvuruyla yapılıyor.
KMT ayrıca profesyonel tarafta bir ön koşul: 149 GT ve 499 GT yat kaptanı yeterlikleri için en az ROC veya KMT belgesi sahibi olmak gerekiyor.
Not: özel teknelerde VHF telsizin hangi boy sınırından itibaren zorunlu olduğu, yönetmeliğin 3 Temmuz 2026'da yenilenen asgari emniyet teçhizatı ekinde düzenleniyor. Teknenize telsiz alıp almayacağınıza karar veriyorsanız bu eki liman başkanlığınızdan teyit edin.
Profesyonel tarafta da kademeler değişti
Ticari yatta kaptanlık yapacaklar için 29 Ağustos 2024 tarihli yönetmelik yeni kademeler getirdi: 149 GT yat kaptanı, 499 GT yat kaptanı ve sınırsız yat kaptanı. İnternetteki içeriklerin çoğu hâlâ eski kademeleri (499 / 2999 / 3000 GT ve üzeri) anlatıyor.
Tayfa tarafında güverte sınıfı yeterlikler gemici, usta gemici ve güverte lostromosu olarak devam ediyor. Usta gemici için gemici yeterliğiyle en az 18 ay deniz hizmeti — ya da ilgili STCW eğitimini tamamlamış olmak kaydıyla 12 ay — gerekiyor.
Önemli bir ayrım: kaptan, zabit, yat kaptanı ve telsiz operatörü yeterliklerinin geçerlilik süresi beş yıl. Tayfa yeterlikleri (gemici, usta gemici, güverte lostromosu) bu beş yıllık yenileme yükümlülüğüne tabi değil.
Belge takvimini tek yerde tutun
Bir teknede aynı anda dönen belge sayısı çabuk artıyor: kaptan yeterliği beş yılda bir, telsiz operatör belgesi beş yılda bir, gemiadamı sağlık raporu beş yılda bir, bağlama kütüğü ruhsatnamesi kendi süresinde, sigorta poliçesi yıllık. Amatör denizci belgesinin süresi yok ama ADB 24 geçişi için 2031'e kadar bir tarihiniz var.
Bunların hepsi farklı takvimde, hiçbiri kendiliğinden hatırlatmıyor ve süresi geçmiş tek bir belge bir denetimi baştan aşağı değiştirebiliyor.
HelmOps mürettebat sertifikalarını ve tekne belgelerini son kullanma tarihleriyle birlikte tutar, süre dolmadan önce kaptanı ve sahibi uyarır. Her mürettebat kendi belgelerini kendi ekranında görür; kaptan filo genelinde neyin ne zaman biteceğini tek listede görür. 30 gün ücretsiz deneyin, kredi kartı gerekmez.
Kaynaklar
- Özel Teknelerin Donatımı ve Özel Tekneleri Kullanacak Kişilerin Yeterlikleri Hakkında Yönetmelik (RG 17/1/2026-33140), madde 4–15, 18, 20, geçici madde 1
- Aynı Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (RG 3/7/2026-33299)
- Gemiadamları ve Kılavuz Kaptanlar Yönetmeliği (RG 29/8/2024-32647), madde 4, 6, 26, 47
- Telsiz Operatör Yeterlikleri ve Sınav Yönetmeliği (RG 4/6/2004-25482, konsolide), madde 24, 25, 27, 28, 29
Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Mevzuat değişebilir; işlem yapmadan önce liman başkanlığınızdan teyit alın.
