COLREGs
COLREGs (Denizde Çatışmayı Önleme Uluslararası Tüzüğü), denizde seyreden tüm tekne ve gemilerin uyması gereken uluslararası trafik kurallarını belirler. Seyir hakları, güvenli hız, seyir ışıkları, şekil işaretleri ve ses sinyallerini kapsayan bu tüzük, çatışmaları önlemek için evrensel bir dil oluşturur.
Definition
Anlamsal tanım
- Özne
- COLREGs
- Yüklem
- düzenler
- Nesne
- denizde çatışmayı önlemeye yönelik seyir kurallarını
COLREGs düzenler denizde çatışmayı önlemeye yönelik seyir kurallarını
Kural Yapısı ve Tarihçe
COLREGs'in tam adı "Convention on the International Regulations for Preventing Collisions at Sea"dir ve IMO (Uluslararası Denizcilik Örgütü) tarafından 1972 yılında kabul edilmiş, 1977'de yürürlüğe girmiştir. Türkiye, sözleşmeyi onaylayarak iç hukukuna dahil etmiş; DDHGM (Denizcilik Genel Müdürlüğü) uygulama ve denetimden sorumludur. Tüzük beş bölümden oluşur: Bölüm A genel uygulama alanını, Bölüm B seyir ve manevra kurallarını, Bölüm C seyir ışıklarını, Bölüm D ses ve ışık sinyallerini, Bölüm E muafiyet ve istisnai hükümleri düzenler. Ekler ise ışık özellikleri, şekil işaretleri ve ses sinyal cihazlarına ilişkin teknik standartları belirler. Kurallar; motorlu gemiler, yelkenliler, balıkçı tekneleri, demirlemiş ve karaya oturmuş gemiler ile kılavuz gemiler gibi farklı tekne kategorileri için ayrı ayrı uygulanır. Küçük tekneler dahil tüm deniz araçları bu kurallara tabidir; boyuttan bağımsız olarak hiçbir tekne muaf değildir. Bu evrensel kapsam, COLREGs'i dünya denizlerinde ortak bir güvenlik dili hâline getirir.
Seyir Hakları ve Öncelik Sıralaması
COLREGs'in en kritik bölümü, hangi teknenin yoluna devam edeceğini (stand-on vessel) ve hangisinin manevra yapacağını (give-way vessel) belirleyen öncelik hiyerarşisidir. Temel sıralama şöyledir: manevra kabiliyeti kısıtlı gemiler, sığ su içinde seyredenler, balık avlayan gemiler, yelkenliler ve son olarak motorlu tekneler. İki motorlu tekne yüz yüze karşılaştığında her ikisi de sancak (sağ) tarafına dümen kırar. Sancak-iskele kesişiminde sancak tarafından yaklaşan tekne yolunu korur; iskele tarafından gelen manevra yapar. Aynı yönde seyreden iki teknede arkadan gelen, geçen konum üstlendiğinde yolunu açar. Yelkenli teknelerin motorlu teknelere her koşulda öncelikli olduğu yaygın bir yanlış anlaşılmadır; ancak makine kullanan bir yelkenli motorlu tekne statüsüne girer. Büyük tankerler manevra kabiliyeti sınırlı olduğundan öncelik sıralamasında üste çıkabilir. STCW sertifika sınavlarında bu senaryolar sıkça yer alır.
Işık ve Şekil İşaretleri
Seyir ışıkları, teknelerin gece ve görüş mesafesinin düşük olduğu koşullarda tanınmasını sağlar. Motorlu bir tekne sancak tarafında yeşil (112,5°), iskele tarafında kırmızı (112,5°) ve kıç tarafında beyaz (135°) ışık taşır; baş tarafında ise beyaz flika (225°) bulunur. Yelkenliler flika taşımaz. Balıkçı tekneleri; av türüne göre ek ışıklar kullanır. Trolle avlanan gemiler yeşil-beyaz dikey çift ışık gösterirken, tarama dışındaki balıkçı tekneleri kırmızı-beyaz kombinasyonu kullanır. Demirlemiş bir tekne gece boyunca 360° beyaz ışık göstermekle yükümlüdür. Şekil işaretleri ise gündüz kullanılan siyah geometrik objelerdir. Demir atmış tekne küre asarken, güdümsüz gemi iki top üst üste asar, kılavuz gemisi ise elmas-top-elmas dizisi kullanır. Teknenizin ışık ve şekil işaret ekipmanlarının rutin kontrolleri PMS kayıt sisteminizde takip edilmelidir.
Ses ve Işık Sinyalleri
COLREGs, el feneri ve düdük sinyallerini standartlaştırarak görünürlüğün düşük olduğu koşullarda iletişimi mümkün kılar. Kısa bip (yaklaşık bir saniye) ve uzun bip (dört-altı saniye) temel yapı taşlarıdır. Manevra sinyalleri şöyle özetlenir: bir kısa bip sancağa dümen, iki kısa bip iskeleye dümen, üç kısa bip makinelerin geriye çalıştırıldığı anlamına gelir. Beş veya daha fazla kısa bip tehlike ya da niyet belirsizliği sinyalidir ve derhal dikkat gerektirir. Sis sinyalleri ise farklı bir sisteme dayanır. Motorlu bir tekne seyir hâlinde iki dakikada bir uzun bip verir; güdümsüz veya manevra kabiliyeti kısıtlı gemiler iki uzun bir kısa sesi tekrar eder. Demirlemiş bir tekne her dakika bir süre boyunca çan çalar. Türk karasularında özellikle İstanbul Boğazı ve Çanakkale gibi dar geçişlerde bu sinyallere uyum zorunludur.
Dar Sular ve Trafik Ayrım Düzenleri
Kural 9, dar kanallarda seyri düzenler. Tekneler kanalın sancak (sağ) kıyısına yanaşık seyretmeli; kanalın boyuna göre gelişen trafik akışına uyum sağlamalıdır. Kısa mesafede geçiş imkânı olan bir tekne, dar kanalı kullanan büyük bir geminin geçişini engellememelidir. Trafik Ayrım Düzenleri (TSS), yoğun seyrüsefer bölgelerinde çift yönlü trafik şeritlerini tanımlar. IMO tarafından onaylanan bu düzenler İstanbul Boğazı, Çanakkale Boğazı ve Malta Kanalı gibi kritik geçişlerde uygulanır. Tekne bu şeritlere mümkün olduğunca dik açıyla girmeli, şeridin akışına karşı seyretmekten kaçınmalıdır. Boğaz geçişlerinde Türkiye'ye özgü ek düzenlemeler olan Transit Log zorunluluğu, Boğaz'a has görüş koşulları ve zorunlu kılavuz uygulamaları COLREGs ile birlikte değerlendirilmelidir. DDHGM'nin yayımladığı Türk Boğazları Deniz Trafik Düzeni Tüzüğü bu kuralları ayrıntılandırır.
Gözetleme ve Güvenli Hız
Kural 5 sürekli gözetlemeyi (proper lookout), Kural 6 ise güvenli hızı (safe speed) zorunlu kılar. Gözetleme; görsel, işitsel ve mevcut tüm araçlarla (radar dahil) kesintisiz sürdürülmelidir. Bu sorumluluk vardiyayı yalnızca dümenin başında beklemek değil, VHF, AIS ve diğer elektronik araçların aktif takibini de kapsar. Güvenli hız; görüş mesafesi, trafik yoğunluğu, rüzgar ve akıntı koşulları, teknenin manevra özellikleri ile seyrüsefer tehlikeleri dikkate alınarak belirlenir. Öngörülemeyen bir nesneyi durdurmak ya da aşmak için yeterli süre ve mesafe bırakacak hızı aşmamak esastır. Radar kullanan teknelerin, radarın algılama sınırlarını ve hatalı eko risklerini bilmesi beklenir. Günümüzde ECDIS ve AIS sistemleri gözetlemeyi desteklese de insan gözü ve kulağının yerini tutmaz. Olası bir çatışma davasında mahkemeler gözetleme ve güvenli hız ihlallerini sıkça kusur unsuru olarak değerlendirir.
COLREGs ve STCW Sertifikasyon Bağlantısı
COLREGs bilgisi STCW (Standards of Training, Certification and Watchkeeping) kapsamında zorunlu bir yetkinlik alanıdır. Vardiya zabitliği (OOW), kaptan ve uzakyol sertifikaları için yapılan yazılı ve sözlü sınavlarda COLREGs senaryoları merkezi bir yer tutar. Türkiye'de DDHGM tarafından tanınan deniz yetki belgesi almak isteyen adaylar, COLREGs'e dair teorik bilgiyi ve pratik uygulama kapasitesini belgelendirmek zorundadır. Denizcilik okullarındaki müfredat ve simülatör tatbikatları bu gerekliliğe göre şekillendirilmektedir. HelmOps Mürettebat Eğitim Takibi modülü, tekne sahibi ve kaptanların mürettebat sertifikasyon durumunu, sertifika geçerlilik tarihlerini ve planlanan eğitim takvimini tek bir platformdan izlemesine olanak tanır. Bu sayede COLREGs başta olmak üzere tüm zorunlu eğitimlerin takibi güvenilir biçimde yapılır.
Sık Sorulan Sorular
COLREGs yönetimi için HelmOps
Yat operasyonları için tasarlandı — çevrimdışı öncelikli, uyumluluk hazır.
Sertifikaları, mürettebat belgelerini ve son tarihleri tek yerden takip edin
30 gün ücretsiz deneme. Kredi kartı gerekmez.
Ücretsiz Denemeyi BaşlatDoğrulanmış referans
https://www.imo.org/en/OurWork/Safety/Pages/COLREG.aspx(opens in new tab)
İlgili terimler
Son güncelleme: