ÖTV'siz deniz yakıtı, ticari tekne işleten herkesin bildiği ama detaylarını çok azının doğru bildiği bir uygulama. En yaygın iki yanlış şu: "lüks yatlar ucuz mazot alıyor" ve "başvuruyu yıl içinde istediğin zaman yaparsın." İkisi de yanlış.
Bu rehber, Denizcilik Genel Müdürlüğü'nün Liman Başkanlığı Uygulama Talimatı'na ve ÖTV'siz Yakıt Bilgi Sistemi'nin kendi yayımladığı hesap sınıfları tablosuna dayanıyor.
Önce en çok karıştırılan konu: özel yatlar kapsam dışı
Bakanlığın ÖTVBS sisteminden servis edilen resmî tablo, hangi gemi cinslerinin uygulamadan yararlandığını ve hangilerinin yararlanamadığını ayrı başlıklar altında sayıyor.
Yararlananlar
| Grup | Kapsam |
|---|---|
| Turizm amaçlı gemiler | Ticari yat, gezinti (tenezzüh) gemisi, ilkel yapılı ahşap ticari yat |
| Yük ve yolcu gemileri | Tankerler, dökme ve kuru yük, feribot/ro-ro, yolcu gemileri (0–150, 150–500, 500+ GRT) |
| Şehir hatları | Yolcu gemileri ve yolcu motorları |
| Hizmet gemileri | Römorkör, kılavuz, palamar, acente botu |
| Diğer | Bilimsel araştırma ve eğitim gemileri, balıkçı gemileri, tarifeli yolcu taşımacılığı yapan tekneler |
Kapsam dışı olanlar
Özel yat (24 metre altı ve üstü ayrı ayrı sayılmış), devlet yatı, özel sürat teknesi, ticari sürat teknesi, jetbot, sandal, amatör balıkçı teknesi, turistik amaçlı olta balıkçılığı gemisi, turistik amaçlı gezi teknesi ve otel, restoran, sergi gemileri ile yüzer tesisler, barçlar, dubalar ve platformlar.
Yani belgeli bir gulet veya ticari yat işletiyorsanız kapsamdasınız; kendi kullanımınız için tuttuğunuz bir motoryat ne kadar büyük olursa olsun kapsamda değilsiniz. Ayrım tekne boyu değil, faaliyet türü.
İç sularda ticari amaçlı faaliyet gösteren yük ve yolcu gemileri de yararlanır.
Yakıt Alım Defteri nedir, kim düzenler
Yakıt Alım Defteri (YAD), ÖTV'si indirilmiş deniz yakıtı alımının izlendiği resmî defterdir. Uygulama Talimatı'nın 1. maddesine göre geminin sicil ve bağlama limanına bakılmaksızın tüm liman başkanlıkları YAD düzenlemeye yetkilidir. Defter harf bilgisi ve numaraları her yıl ÖTVBS üzerinden duyurulur.
Kritik nokta 9. maddede: YAD, vergi dairesi ve/veya Deniz Ticaret Odası onaylarını müteakip geçerli hale gelir. Liman başkanlığından defteri almanız tek başına yakıt alabileceğiniz anlamına gelmiyor; onaylar tamamlanmadan defter işlemez ve onay tarihleri ÖTVBS'ye işlenir.
Deniz Ticaret Odası tasdik ücretleri (1 Ocak 2026 itibarıyla)
| Gros ton | Tasdik ücreti |
|---|---|
| 0–100 | 300,00 TL |
| 101–500 | 360,00 TL |
| 501–1.000 | 400,00 TL |
| 1.001–2.500 | 460,00 TL |
| 2.501–5.000 | 600,00 TL |
| 5.001 ve üzeri | 760,00 TL |
Başvuru takvimi: yılda tek pencere
Bu, rehberin en çok işinize yarayacak kısmı. Uygulama Talimatı'nın 1. maddesi başvuru takvimini kesin olarak bağlıyor:
Başvurular müteakip yıl için her yılın Aralık ayının ilk pazartesi günü itibarıyla alınabilecek olup, takip eden ikinci pazartesi gününden itibaren de YAD düzenlenmeye başlanacaktır. Cari yıl için o yılın 1 Aralık tarihi itibariyle YAD düzenlemesi yapılmayacaktır.
2027 yılı defterleri için bu takvimin karşılığı:
- 7 Aralık 2026 Pazartesi — başvurular açılıyor
- 14 Aralık 2026 Pazartesi — defter düzenlenmeye başlıyor
Sezonu kapatıp aralıkta işleri toparlayan işletmeler için bu tarihler kolayca kaçıyor. Kaçırıldığında sonuç, sezona ÖTV'siz yakıt olmadan başlamak.
İstenen belgeler
İlk başvuruda liman başkanlıklarının istediği belgeler (Antalya Bölge Liman Başkanlığı uygulaması):
- ÖTV'siz yakıt alım defteri ve gemi hareket kayıt jurnali
- Banka ücret dekontu
- Başvuru dilekçesi ve Tekne Takip Modülü taahhütname formu
- Ticari gemiler için denize elverişlilik belgesi fotokopisi
- Balıkçı gemileri için su ürünleri ruhsat tezkeresi ve denize elverişlilik belgesi
- Şirketler için faaliyet belgesi, vergi levhası, imza sirküleri (vekâletle işlemde vekâletname)
- Tank kapasitesi 3 m³ üzerindeki gemiler için tank planı
- 50 GRT üzeri gemiler için asgari emniyet belgesi
Talimatın 7. maddesi ayrıca şunu ekliyor: denize elverişlilik belgesinde yer almayıp yakıt hesabında değerlendirilecek makineler ile toplam tank kapasitesi 3 m³ üzerindeki gemiler için Makine Sörvey Raporu aranır. Bu aşamada beyan edilmeyen ve belgede bulunmayan makineler, yıl içinde sonradan işlense bile — donatan değişikliği dâhil — o yıl için yakıt limitinizi artırmaz. Başvuruda eksik beyan, tüm sezonu bağlayan bir hatadır.
Yıllık limit nasıl hesaplanır
ÖTVBS'nin hesaplama aracı şu girdileri kullanıyor:
- Geminin bağlı olduğu hesap kategorisi (yukarıdaki hesap sınıfları tablosu)
- Toplam makine güçleri (BHP) — ana ve yardımcı makineler, motorin ve fuel oil için ayrı ayrı
- Toplam tank kapasiteleri — motorin m³, fuel oil MT
- Başlangıç ve bitiş tarihleri
- Tarifeli sefer bilgileri — tarifeli şehir içi yolcu taşımacılığında zorunlu
Sistem iki ayrı sonuç üretir: yıllık toplam limit ve bir defada alınabilecek yakıt limiti.
Limiti yükseltmenin iki yolu var (Talimat madde 13 ve 14):
- Beyan değişikliği. Limitin altında ya da farklı türde defter düzenlenmişse, aynı defter üzerinde beyan değiştirilerek yükseltilebilir.
- Seferlerin artışı. Yıllık limitinin en az %85'ini dolduran ve ilgili tablodaki yıllık çalışma saatlerini aşan gemilerin donatanları, sefer artışını gemi jurnali ve YAD kayıtlarıyla belgeleyerek limit yükseltme talep edebilir.
İkinci yol tamamen kayıt disiplinine bağlı. Jurnal ve defter kayıtları düzensizse limit artırma talebini destekleyecek belgeniz yok demektir.
Servis dışı bekleme izni bulunan gemilerde, bekleme süresi için yalnızca yardımcı makine değerleri esas alınır.
Kayıt yükümlülüğü ve denetim
Uygulama Talimatı'nın kayıt tarafındaki hükümleri, cezai sonuçları doğrudan doğuruyor:
Jurnal tutmak, geçerli defteriniz olmasa bile zorunlu. 22. madde açık: tankında ÖTV'siz yakıt bulunan geminin donatan veya kiracıları, geçerli YAD'ı olmasa dahi jurnal ya da gemi hareket kayıt jurnali tutmak zorundadır.
Yetkilendirme jurnale yazılır. Jurnali donatan veya kaptan dışında biri tutacaksa, yetkilendirme jurnalin açıklamalar bölümüne yazılıp karşılıklı imzalanır. Yakıt alımında defteri imzalayan personelin yetkisi de jurnale işlenir (madde 23).
Yerinde kontrol. Gemi bağlama limanı dışında defter talep ediyorsa veya bağlama limanında fiziken bulunmuyorsa ve 900 gün içinde yerinde kontrolü yapılmamışsa, bulunduğu yerin liman başkanlığınca — tercihen kara sörveyi sırasında — kontrole tabi tutulur (madde 2).
Denetim. Akaryakıt kaçakçılığıyla mücadele kapsamındaki 2012/19 sayılı Başbakanlık Genelgesi uyarınca liman başkanlığı denetimleri sürüyor. Vize ve değişiklik başvurularında YAD ve jurnaller ÖTVBS kayıtlarıyla karşılaştırılır (madde 15).
Yaptırımlar zincirleme işliyor. Denetim için çağrılan donatan veya kiracı mazeretsiz olarak deniz aracını getirmez ya da defter ve jurnalini ibraz etmezse YAD'a bloke konur ve durum vergi dairesine bildirilir. İncelenmek üzere vergi dairesine sevk edilen defterin işlemi sonuçlanana kadar yeni YAD düzenlenmez. Vergi dairesi incelemesi sonucunda haklarında yeni defter verilmemesi kararı çıkan donatanlar ÖTVBS'de "YAD Yasaklı Listesi"ne eklenir (madde 8, 15 ve 16).
Yani bir denetimde ibraz edilemeyen jurnal, sadece o günü değil sonraki sezonları da etkileyebiliyor.
2026'da ÖTV avantajı ne kadar
Burada dikkatli olmak gerekiyor, çünkü 2026 alışılmadık bir yıl oldu.
Mart 2026'da devreye giren eşel mobil uygulaması (10995 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı) motorinin maktu ÖTV'sini düşürdü; 13–31 Ağustos 2026 döneminde tutar sıfırdı — yani ÖTV'siz yakıt avantajı o dönemde fiilen ortadan kalkmıştı. 13 Ağustos 2026 tarihli ve 33339 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 11606 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile motorin eşel mobil kapsamından çıkarıldı ve ÖTV'si kademeli olarak yeniden devreye alındı.
Kararın ekindeki takvim:
| Dönem | Motorin maktu ÖTV (TL/litre) |
|---|---|
| 13–31 Ağustos 2026 | 0,0000 |
| 1–30 Eylül 2026 | 3,0000 |
| 1–31 Ekim 2026 | 6,0000 |
| 1–30 Kasım 2026 | 9,0000 |
| 1–31 Aralık 2026 | 12,0000 |
| 1 Ocak 2027 ve sonrası | 13,9006 |
KDV matrahı ÖTV dahil tutar üzerinden hesaplandığı için ÖTV'li ve ÖTV'siz motorin arasındaki teorik fark, ÖTV tutarının yaklaşık 1,2 katıdır. Eylül 2026 için bu litre başına 3,60 TL civarına, 2027 başından itibaren 16,68 TL civarına karşılık gelir.
İki uyarı:
Sabit bir rakam ezberlemeyin. Bu takvim bir kademeli geçiş; her ay değişiyor. "ÖTV'siz yakıt litrede şu kadar kazandırır" cümlesi tarih belirtilmeden anlamsız.
Tablo, kararın Resmî Gazete'de yayımlanan ekinden alınmıştır. Bütçe hesabı yapıyorsanız güncel tutarı vergi dairenizden veya mali müşavirinizden teyit edin.
Gerçek fark, tedarikçinizin fiyatına göre değişir.
Kayıt disiplini burada para demek
ÖTV'siz yakıt uygulamasının tamamı tek bir şeye dayanıyor: kayıt. Limit artırma talebiniz jurnal kayıtlarınıza, denetimden temiz çıkmanız defterinizin ÖTVBS ile tutmasına, gelecek yılın defteri bu yılın sicilinize bağlı.
Bunu kağıt jurnal ve dağınık dosyalarla yürütmek mümkün, ama sezon ortasında bir denetim geldiğinde aranan kaydın nerede olduğunu bilmek gerekiyor.
HelmOps yakıt alımlarını, sefer kayıtlarını ve gider fişlerini tek yerde tutar; kayıtlar teknede internet olmasa bile alınır, bağlantı gelince eşitlenir. Sefer kalkış-varış kayıtları ve tank logları sefer bazında saklanır — limit artırma başvurusunda ihtiyaç duyacağınız veri türü tam olarak budur. 30 gün ücretsiz deneyin, kredi kartı gerekmez.
Kaynaklar
-
ÖTV'siz Yakıt Uygulaması Liman Başkanlığı Uygulama Talimatı (UAB Denizcilik Genel Müdürlüğü)
-
11606 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı (RG 13.08.2026/33339 — motorin ÖTV tutarları takvimi)
-
Yürürlükteki ÖTV tebliğleri ve genelgeler için GİB mevzuat sayfaları
-
ÖTV'siz Yakıt Uygulamasından Yararlanan Gemi Cinslerinin Bağlı Oldukları Hesap Sınıfları, ÖTVBS
-
İMEAK Deniz Ticaret Odası, ÖTV'siz yakıt tasdik ücretleri (2026)
-
2012/19 sayılı Başbakanlık Genelgesi
Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır ve mali veya hukuki danışmanlık yerine geçmez. Tutarlar ve takvim değişebilir; işlem yapmadan önce liman başkanlığınızdan ve mali müşavirinizden teyit alın.
Neler değişti (7 Eyl 2026): UAB uygulama talimatı ve Resmî Gazete metnine doğrudan bağlantı eklendi.
